Traag versnellen en de ‘schijf van vijf'
Een beetje van Ardon en een beetje van De Lat
Onlangs las ik het boek ‘Traag versnellen’ van Arend Ardon. Een ‘must-read’ voor degenen die zich bezighouden met vraagstukken van organisatieverandering. Naast een kernachtige weergave van ‘Traag versnellen’ geef ik in deze ‘Langs De Lat’ inzicht in de werkwijze die ik zelf al jaren inzet, onder de titel ‘Schijf van vijf voor Transities’. Oftewel een beetje van Ardon en een beetje van De Lat.
Arend Ardon breekt in zijn lezenswaardige boek een lans om traag te versnellen of zoals Herman Finkers het noemt ‘henig an en rap wat’ oftewel kalm aan en snel een beetje.
Vertragen, verdragen en verkennen
Ardon geeft in zijn boek een aantal mooie handreikingen, zoals de trits ‘Vertragen, verdragen en verkennen’:
- Vertraag door het stellen van trage vragen, kijk in het nu en luister naar het gevoel;
- Verdraag door de onzekerheid op te zoeken, bespreek het onbespreekbare en onderzoek ineffectiviteit;
- Verken door te experimenteren, breng perspectieven in en onderzoek en pleit.
Versnellen draait om consistent gedrag
Om vervolgens te kunnen versnellen gaat het in essentie om het uitoefenen van consistent gedrag. Consistent gedrag dat in lijn ligt met het verlangen, cq hetgeen je in de toekomst wilt bereiken. In ‘Traag versnellen’ wordt ook hier een mooie handreiking voor geboden, te weten ‘kleine gewoontes ontwikkelen’ om grote effecten te bereiken door:
- Nieuw gedrag te verbinden aan concrete situaties en gewoontes, bijvoorbeeld door het letterlijk te agenderen;
- Kleine gewoontes te ontwerpen die je gemakkelijk kunt uitvoeren
- Beloon de nieuwe inzet direct o.a. door jouw wensen bespreekbaar te maken met je collega’s.
Of zoals Ardon het samenvat: “Iedere keer als….dan doe ik….en beloon ik me zelf door….
‘Schijf van vijf’
De overeenkomst tussen ‘Traag versnellen’ en mijn ‘Schijf van vijf voor transities’ is het bewust stilstaan, alvorens te versnellen. Vanuit de ‘schijf van vijf’ vertraag ik met de volgende drie vragen:
- Wat is de historie van de organisatie aangaande de gewenste verandering?
- Wat is de gedroomde toekomst?
- Welke van…naar bewegingen in termen van structuur, werkwijzen en cultuur zijn nodig om van vandaag naar de toekomst te redeneren?
Om vervolgens te versnellen met inzet van een vijftal hefbomen: richting, reputatie, relatie, routines en resultaat. Om regie te voeren op een transitie zijn uit elk onderdeel van de ‘Schijf van vijf’ (de hefbomen) elementen nodig, zodat een transitie voortgang blijft vinden.
Richting bepalen
Richting bepalen kent twee aangrijpingspunten, te weten het bepalen van de richting en het ten uitvoer brengen van de richting, ook wel strategierealisatie genoemd. Bij richting bepalen gaat het om het in beeld hebben van de ontwikkelingen in de markt en maatschappij, het vormen van een visie, missie en het door vertalen hiervan naar voor de organisatie relevante strategische thema’s.
Reputatie vestigen
Reputatie vestigen kan de indruk wekken dat het met name gaat om de buitenkant van de organisatie en uitgaat van gelikte marketingcampagnes en dat is net niet wat we bedoelen. Ook hier kent de munt twee zijden. Reputatie is namelijk één zijde van de munt, waarbij de andere zijde de identiteit van de organisatie betreft. Of als tegeltjeswijsheid: “Binnen beginnen, is buiten winnen”.
Relaties ontwikkelen
Onderzoek naar de zogenaamde ‘service profit chain’ laat zien dat organisaties er goed aan doen de relaties met medewerkers voorop te stellen vanuit de gedachte dat het uiteindelijk de medewerkers zijn die de klantcontacten onderhouden. Dus goed doen voor de medewerker, betekent per definitie het goede doen voor de klant, zo komt uit onderzoek van onder andere het gerenommeerde onderzoeksbureau Gallup naar voren.
Routines zien
Ook de hefboom ‘routines’ kent twee invalshoeken te weten de invalshoeken processen en patronen. Bij processen gaat het om de feitelijke werkprocessen en de wijze waarop deze binnen de organisatie worden uitgevoerd. Juiste in de werking van deze processen wordt zichtbaar of een beoogde ontwikkeling c.q. strategische koers tot op het niveau van het dagelijks werk is ingebed. Bij patronen gaat het om ingesleten wijzen van denken en handelen die belemmerend kunnen zijn op het realiseren van nieuwe activiteiten.
Resultaat behalen
Het behalen van resultaten en de wijze van sturen en verantwoorden die daarbij een rol speelt is de vijfde en laatste hefboom die van toepassing is bij transities. Ook hier twee invalshoeken te weten het ‘sturen op indicatoren’ versus aansluiten op ‘beoogde effecten’. In veel organisaties wordt met name op financiële indicatoren gestuurd, waarbij het al een grote stap voorwaarts is als sprake is van een meer integrale sturing
Gezien ontwikkelingen als de Duurzame Ontwikkelingsdoelen en frameworks als de B Corp standaard en het Global Reporting Initiative komt er vanuit de hefboom resultaat behalen nog een dimensie bij, namelijk dat meer en meer van organisaties wordt verwacht helder te zijn over de daadwerkelijke impact die zij hebben in ecologische, sociale, maatschappelijke en economische zin.
Wil je samen vertragen om daarna te versnellen?
Zo ja, maak dan gebruik van de vragenlijst bereikbaar via de volgende link. Ik ga vervolgens graag via videobellen met je in gesprek over de uitkomsten.
Mark de Lat
m.delat@eshuis.com
