Leren van Huttenkloas met steun van de Eshuis Foundation
De sage van Huttenkloas vertelt het verhaal van Klaas Annink, een beruchte misdadiger uit 18e-eeuws Twente. In 1775 werd hij, samen met zijn vrouw en zoon, veroordeeld voor moord op basis van martelbekentenissen en beperkte bewijslast. Na honderd dagen op een dwangstoel werd hij publiekelijk geëxecuteerd op het galgenveld bij Oldenzaal. Zijn verhaal werpt een schrijnend licht op de rechtspraak van toen en roept vragen op over schuld, rechtvaardigheid en de rol van macht en onmacht. De sage is inmiddels een bekend symbool van Twents erfgoed en historische rechtspraktijken.
In 2025 is het 250 jaar geleden dat Huttenkloas werd veroordeeld en geëxecuteerd. Ter gelegenheid daarvan organiseert Stichting Oldenzaalse Musea een themajaar met uiteenlopende activiteiten: een grote theatervoorstelling, evenementen in stad en regio, een tentoonstelling, publicaties, lezingen, educatieve programma’s, regionale routes, arrangementen en meer.
Iedereen doet mee!
Voor de ontwikkeling en uitvoering van het educatieve programma vragen wij een bijdrage van de Eshuis Foundation. Alle Oldenzaalse leerlingen uit groep 7 en 8 en alle eerste- en tweedeklassers doen mee vanaf schooljaar 2025–2026. Dat betekent: 1.000 leerlingen per jaar gaan zich verdiepen in vragen als:
Wat betekende rechtspraak toen en nu? En wat is jouw eigen rol daarin?
Educatief programma in samenwerking met Saxion
In samenwerking met Saxion ontwikkelt Stichting Oldenzaalse Musea een lesprogramma voor het basisonderwijs en voortgezet onderwijs. Het programma sluit aan bij het vak geschiedenis (patriottentijd) en bestaat uit drie lessen, plus een bijzondere afsluiting in 2025. Door middel van een interactieve film, een live ontmoeting met historische personages en reflectiemomenten worden leerlingen aangezet tot nadenken:
Wat betekende rechtspraak in de achttiende eeuw, en hoe verhoudt zich dat tot nu?
Opbouw van het lesprogramma
Les 1: Introductie
Op school maken de leerlingen kennis met Huttenkloas en zijn omgeving – zijn familie, de drost van Twente die hem veroordeelde, en de slachtoffers – via een interactieve film. Er wordt voortdurend geschakeld tussen toen en nu. Want wat betekent het als je straatarm bent, geen hulp krijgt en jezelf niet kunt verdedigen? En hoe rechtvaardig is het als mensen al een oordeel vellen voordat de rechter dat doet? Gebeurt dat vandaag de dag, met juicekanalen en ‘trial by media’, misschien nog steeds?
Les 2: Beleving tijdens een theaterwandeling
Leerlingen gaan op pad in de binnenstad van Oldenzaal voor een theaterwandeling. Daar ontmoeten ze alle hoofdrolspelers uit het verhaal. Ze worden geconfronteerd met vragen als: Wat is waar? Wie kan ik geloven? Wat is eigenlijk het meest rechtvaardig?
Les 3: Reflectie
Enkele dagen later reflecteren de leerlingen op school op wat ze hebben gezien en geleerd.
Les 4 (alleen in 2025): Theatervoorstelling op het Hulsbeek
Als afsluiting in het jubileumjaar bezoeken alle leerlingen een grootschalige theatervoorstelling op het Hulsbeek – precies de plek waar Huttenkloas 250 jaar geleden zijn einde vond.
Vanaf 2026 bezoeken leerlingen in plaats daarvan het museum, waar onder meer de originele martelstoel van Huttenkloas te zien is.
Noodzaak: de link met nu
In een tijd waarin publieke opinie en sociale media vaak al oordelen vellen vóórdat een rechtbank dat doet, is het essentieel dat jongeren leren kritisch na te denken over begrippen als rechtvaardigheid, schuld en bewijs. Door het historische verhaal van Huttenkloas te verbinden met actuele thema’s, stimuleren we jongeren om stil te staan bij ethisch en verantwoordelijk gedrag in een steeds meer gepolariseerde samenleving.
Onderwerpen die hierbij aan bod komen zijn onder andere:
-
Public shaming – publieke executies toen versus sociale media-aanvallen nu. Wat zijn de overeenkomsten?
-
Trial by media – hoe beïnvloeden media de perceptie van schuld? Denk aan het belang van de onschuldpresumptie.
- Sociale ongelijkheid – welke rol spelen rijkdom en macht in de rechtspraak, toen én nu?
Aantal deelnemende scholieren
Jaarlijks doen circa 750 middelbare scholieren en 250 basisschoolleerlingen mee. Deelnemende scholen zijn onder andere Twents Carmel College De Thij en PO Oldenzaal. Binnen het programma volgen de leerlingen voorbereidende lessen op school, nemen ze deel aan workshops in het museum en bezoeken zij in 2025 de theatervoorstelling op het Hulsbeek; de historische executieplek van Klaas Annink.
