Langs de Lat: Veranderen is leuk en lastig!

Het nieuwe jaar is van start. Ik weet praktisch zeker, dat ook uw organisatie onderhevig is aan tal van veranderingen.

Veranderingen die te maken hebben met nieuwe technologieën, economische vraagstukken, wijzigende wetgeving, internationale ontwikkelingen, maatschappelijke trends, een snel aantrekkende arbeidsmarkt.

Oftewel: wat verandert er niet? Verandering is daarmee een relevant vraagstuk voor elke organisatie, dus ook die van u. De vraag is daarbij wel hoe u met deze veranderingen omgaat.

Op oudejaarsdag heb ik in één adem het boek ‘Omwenteling van mensen, organisaties en samenleving’ van professor Jan Rotmans uitgelezen. Gebaseerd op Rotmans volgende gedachten en tips.

Verandering of transitie?
Het woord ‘veranderen’ is inmiddels al net zo’n containerbegrip geworden als de woorden ‘cultuur’ en ‘communicatie’. Terecht maakt Rotmans onderscheid tussen veranderen en transformeren. ‘Veranderen leidt in het beste geval tot het optimaliseren wat er al is. Transformeren leidt tot iets nieuws, en vervangt datgene wat er al is’. Goed dus om vast te stellen wat u beoogt binnen in uw organisatie: optimaliseren of opnieuw uitvinden?

Verschillende niveaus
Veranderingen en transformaties vinden naar mijn idee plaats op verschillende abstractieniveaus:

  • Maatschappelijk: hier gaat het bijvoorbeeld om de energietransitie. Het stoppen met kolen en gas en het overgaan naar schone energie. Een transitie die tal van sectoren, organisaties en individuen aangaat;
  • Organisatorisch: Op dit niveau gaat het om de wijze waarop een organisatie omgaat met de maatschappelijke transities en veranderingen en hierop anticipeert. Hier draait het om de wendbaarheid van organisaties (ook wel ‘agility’ genoemd).
  • Menselijk: de wijze waarop ieder zich individueel aanpast aan veranderingen in de maatschappij en/of binnen organisaties.

Wendbaarheid van organisaties
Rotmans stelt dat een organisatie wendbaar is als wordt voldaan aan de volgende basisprincipes. De organisatie:

  • Is eenvoudig georganiseerd;
  • Begrijpt mensen en klanten met wie en waarvoor ze werkt;
  • Werkt met multidisciplinaire teams;
  • Heeft een leercultuur en experimenteert;
  • Werkt op basis van vertrouwen;
  • Is flexibel genoeg om in te kunnen spelen op de veranderende omgeving.

En: hoe scoort u op deze ‘stresstest’?

Waarom mensen moeite hebben met verandering
Het feit dat mensen veelal geconditioneerd zijn in het denken in tegenstellingen, maakt dat mensen moeite hebben met verandering, zo stelt Rotmans. Oftewel we denken of op de korte of op de lange termijn, we redeneren of van buiten of van binnen. Welnu, om te kunnen veranderen is een en-en-mentaliteit noodzakelijk. Dit vraagt van mensen een aantal kenmerken:

  • Het vermogen te leren van ervaringen en deze in nieuwe situaties kunnen toepassen;
  • Nieuwsgierig zijn naar kennis en deze kennis praktisch kunnen vertalen;
  • Vertrouwen hebben;
  • Veranderingen als een kans zien;
  • Fouten maken mag;
  • Mentaal flexibel zijn;
  • Kunnen samenwerken en cocreëren;
  • Vragend op zoek kunnen gaan (en niet direct met de oplossing komen);
  • Onzekerheid accepteren.

Goede voornemens?
Wellicht leiden de inzichten uit deze column tot goede voornemens ten aanzien van verandering en transitie binnen uw organisatie. Wilt u het komende jaar met een stevige verandering danwel transitie aan de slag dan ga ik graag met u in gesprek om te bezien of we vanuit Eshuis Accountants en Adviseurs van betekenis kunnen zijn!

Mark de Lat
Partner en senior organisatieadviseur
T 088 – 500 95 85
E m.delat@eshuis.com