Langs de Lat:
De (on)zin van een ondernemingsplan!

Steeds vaker klinkt de roep, dat het onzinnig is, jaarlijks een ondernemings- of jaarplan te schrijven. “Tegen de tijd als het plan klaar is, is de markt gewijzigd”, is dan een in mijn ogen veel gebruikt excuus.

Daarom verhaalt deze column over de zin van een ondernemingsplan.

Op mijn 27e ben ik in het adviesvak beland, het vak dat ik sinds mijn studietijd wilde uitoefenen. Waarom? Welnu, ik was en ben bovengemiddeld nieuwsgierig, raak snel verveeld en vind het dus leuk om regelmatig nieuwe klussen te doen. Daarnaast ben ik overtuigd van de adviseur in zijn archetypische rol als hofnar. De adviseur mag – net als de hofnar in de keizertijd – de klant (voorhen de koning) prikkelen tot nieuwe inzichten. Inzichten die de opdrachtgever helpen te veranderen, processen te verbeteren en succesvoller te zijn.

Jan werd boos…
Welnu, in mijn eerste jaar als adviseur werkte ik voor een handelsonderneming in opdracht van de eigenaar. Ik noem hem hier Jan. Jan was succesvol ondernemer en vroeg mij te helpen zijn personeelsbeleid te professionaliseren. Tijdens één van onze gesprekken vroeg ik Jan naar zijn ondernemingsplan. Hij werd boos en zei: “Ik heb niet zo’n plan, want ik heb geen geld nodig van de bank”. Jan associeerde een ondernemingsplan accuut met het verkrijgen van een lening bij de bank. Een wijze les rijker, vervolgde ik mijn loopbaan als organisatieadviseur. Waarom dan toch zo’n plan? Ik zie een ondernemings- of jaarplan als hulpmiddel voor één of meer van de volgende doelstellingen:

  • Sturing en verantwoording;
  • Communicatie;
  • Verkrijgen van betrokkenheid;
  • Onderbouwing van financiële keuzes.

Sturing en verantwoording
Het plan als hulpmiddel voor sturing en verantwoording. Om te kijken of de afdeling/de organisaties op koers ligt met de gemaakte afspraken. Zeker van toepassing als er sprake is van een toezichthoudend orgaan zoals een RvC of een RvT.

Communicatiemiddel
Een business- of jaarplan is een handig communicatiemiddel. Bijvoorbeeld om met medewerkers te communiceren over de (voortgang) van de koers. Als het plan met dit doel wordt ingezet, doet u er goed aan om ook over de vormgeving na te denken. Eén plaatje zegt meer dan duizend woorden.

Verkrijgen van betrokkenheid
Het opstellen van een plan is eveneens een uitstekende manier om commitment te verwerven van direct belanghebbenden bij de koers, om te beginnen bij het managementteam of de directie. Het is dan niet zozeer het fysieke plan waar het om draait, wel het proces van totstandkoming ervan.

Onderbouwing van financiële keuzes
Tot slot is het een hulpmiddel – en dan zijn we terug bij Jan – voor het onderbouwen van financiële keuzes. In dit geval komt vaak de term businesscase voorbij. Om echter tot een goede businesscase te komen is een kwalitatieve onderbouwing (de aannames) gewenst.

Het is trouwens helemaal goed gekomen tussen Jan en mij. Toen ik met hem over de zin van een dergelijk plan van gedachten wisselde, waren we er snel uit. Er is een businessplan gekomen en wel op één A3 gebaseerde op het zogenaamde INK model. Dit hielp Jan niet alleen bij het ISO certificeringstraject maar ook in de communicatie met het net opgestarte managementteam. Dus: Heeft u al een ondernemingsplan? Voor welke doel of welke doelen?

Onze organisatieadviseurs willen u graag informeren over de opstart en de uitvoer van een ondernemingsplan.

M.B.J. (Mark) de Lat
088 500 95 85